15 juni 2026
Marc Bihain, special advisor to the IBR-IRE president
Op 22 en 23 mei jongstleden heb ik de gelegenheid gehad om deel te nemen aan de internationale conferentie van de EFAA (European Federation of Accountants and Auditors for SMEs), georganiseerd in Dublin met de steun van ACCA Ireland.
Deze bijeenkomst bracht vertegenwoordigers van Europese beroepsorganisaties, beroepsbeoefenaars uit de boekhoud- en auditsector, toezichthouders, academici, evenals verschillende internationale normalisatie-instellingen samen.
Verder dan de diversiteit van de behandelde onderwerpen steeg één duidelijke boodschap uit alle toespraken naar voren: onze beroepen van accountant en auditor gaan door een periode van ingrijpende transformatie, maar deze evolutie vormt veeleer een opportuniteit dan een bedreiging.
Meer dan ooit hebben Europese kmo’s nood aan beroepsbeoefenaars die hen kunnen begeleiden in een omgeving die complexer, digitaler en veeleisender is geworden.
Verdediging van de kmo’s en van degenen die hen begeleiden
Bij de opening van de conferentie herinnerde Salvador Marín, voorzitter van de EFAA, aan een fundamenteel principe dat centraal staat in de missie van de EFAA: sterke kantoren zijn onontbeerlijk voor sterke kmo’s, die op hun beurt essentieel zijn voor het concurrentievermogen en de veerkracht van de Europese economie.
Dit idee liep als een rode draad door alle debatten. Geconfronteerd met de toenemende regelgeving, de uitdagingen van de digitale transitie en de nieuwe vereisten op het vlak van duurzaamheid, hebben kmo’s nood aan begeleiding die afgestemd is op hun realiteit.
De kwestie van de proportionaliteit kwam daarbij naar voren als een cruciale inzet. De regels moeten het mogelijk maken hun doelstellingen te behalen zonder aan kleine structuren onevenredige administratieve lasten op te leggen.
De rol van beroepsorganisaties zoals het IBR is dan ook essentieel: de stem laten horen van kmo’s en van de beroepsbeoefenaars die hen begeleiden, en er tegelijk over waken dat de regelgevende ontwikkelingen in de praktijk toepasbaar blijven.
Artificiële intelligentie: een revolutie die ons beroep verandert
Artificiële intelligentie nam vanzelfsprekend een centrale plaats in tijdens de besprekingen. De consensus was duidelijk: AI is niet langer een opkomende trend, maar een structurele transformatie die de uitoefening van onze beroepen nu al wijzigt.
De toenemende automatisering van repetitieve taken en compliance‑werkzaamheden maakt tijd vrij voor opdrachten met een hogere toegevoegde waarde. Deze evolutie vermindert het belang van de beroepsbeoefenaar niet; integendeel, zij versterkt de nood aan diens oordeel, ervaring en analytisch vermogen.
De tijdens de conferentie voorgestelde initiatieven toonden aan dat digitalisering inmiddels een concrete realiteit is in tal van Europese landen. Elektronische facturatie, automatisering van aangifteprocessen, data-analyse: stuk voor stuk tools die kantoren geleidelijk aan transformeren.
De werkelijke toegevoegde waarde van de beroepsbeoefenaar van morgen zal liggen in zijn vermogen om de kracht van technologie te combineren met menselijke intelligentie. Tools kunnen analyses opleveren; zij zullen noch het professionele onderscheidingsvermogen, noch het inzicht in de specifieke behoeften van een ondernemer, noch de vertrouwensrelatie die met de cliënt is opgebouwd, vervangen.
Ethiek, onmisbaarder dan ooit
In een omgeving die gekenmerkt wordt door versnelde technologische ontwikkelingen, krijgt ethiek een bijzonder belangrijke plaats.
Gabriela Figueiredo Dias, voorzitster van de IESBA, heeft de recente werkzaamheden voorgesteld die gewijd zijn aan het begrip proportionaliteit bij de toepassing van de internationale ethische code. U kunt dit document raadplegen via volgende link: IESBA Releases Guide on Proportionality of the IESBA Code | Ethics Board.
Haar boodschap was bijzonder relevant: ethiek mag niet worden beschouwd als een bijkomende reglementaire verplichting, maar als één van de fundamenten van ons beroep.
Ik had het voorrecht deel te nemen aan een rondetafelgesprek gewijd aan dit thema, onder leiding van Nelson Ferreira, samen met Gabriela Figueiredo Dias en Robert Mul van de NBA. De uitwisselingen brachten onder meer het belang naar voren van het onderscheid tussen wettelijke verplichtingen en de ruimere ethische principes die onze professionele beslissingen sturen.
Ervaring leert ons dat ethische dilemma’s niet altijd hun antwoord vinden in een regelgevende tekst. De aanvaarding van een cliënt, het beheer van een belangenconflict of bepaalde fiscale strategieën vereisen in de eerste plaats professionele oordeelsvorming en een proportionele toepassing aan de omvang en de complexiteit van onze cliënten.
Maar op een moment waarop technologieën een steeds grotere plaats innemen in onze activiteiten, blijft ethiek waarschijnlijk onze belangrijkste onderscheidende factor.
Een beroep dat opnieuw moet worden uitgevonden om jong talent aan te trekken
Een ander onderwerp heeft tot talrijke uitwisselingen geleid: de attractiviteit van het beroep.
Overal in Europa ondervinden accountancy- en auditkantoren toenemende moeilijkheden om nieuw talent aan te werven. De verwachtingen van de jongere generaties evolueren, terwijl de technologische en consultancysectoren een belangrijk deel van de gezochte profielen aantrekken.
Toch is de paradox opvallend: nooit hebben onze beroepen zoveel ontwikkelingsmogelijkheden geboden. De toespraken benadrukten de noodzaak om beter te communiceren over de huidige realiteit van onze beroepen. Het beeld van een beroepsbeoefenaar die zich beperkt tot compliance, controlewerkzaamheden of het opstellen van aangiften, stemt niet langer overeen met de moderne praktijk.
Vandaag worden wij opgeroepen om partners van ondernemingen te worden, die in staat zijn hun leiders te begeleiden bij hun strategische, financiële, digitale of organisatorische keuzes. Deze dimensie van advies, begeleiding en waardecreatie vormt ongetwijfeld één van de beste argumenten om de talenten van morgen aan te trekken.
Van de complianceprofessional naar de strategische adviseur
Als er wel één les zou zijn die deze conferentie samenvat, dan is het waarschijnlijk deze: het zwaartepunt van ons beroep is aan het verschuiven.
Compliance blijft onmisbaar. Zij vormt de basis van onze expertise en van het vertrouwen dat in onze beroepen wordt gesteld. Maar op zichzelf volstaat zij niet langer om aan de verwachtingen van de ondernemers te voldoen.
Kmo’s zijn vandaag op zoek naar gesprekspartners die hen kunnen helpen hun omgeving beter te begrijpen, nieuwe technologieën te integreren, op regelgevende ontwikkelingen te anticiperen en betere beslissingen te nemen. Zij hebben nood aan een vertrouwensadviseur met zowel een strategische visie als technische expertise.
De EFAA‑conferentie van 2026 heeft bevestigd dat de toekomst van onze beroepen niet tegen de verandering in wordt opgebouwd, maar dankzij die verandering. Op voorwaarde dat we behouden wat onze identiteit uitmaakt (ethiek, vaardigheid en het algemeen belang), beschikken wij over een unieke kans om onze rol ten dienste van kmo’s en van de Europese economie in het algemeen nog verder te versterken.