10 november 2026
Jan Laplasse, diensthoofd communicatie IBR
Op 10 november wordt wereldwijd de Internationale Dag van de Accountant gevierd. Maar wie bij het Engelse accountant alleen aan het Belgische beroep van accountant denkt, leest de term eigenlijk te eng. Internationaal verwijst accountancy naar een veel bredere professionele familie, waartoe ook auditors behoren. En dus mogen ook bedrijfsrevisoren vandaag een beetje vieren. Een verhaal dat ons van het Venetië van de renaissance naar de audit en assurance van vandaag brengt.
We moeten daarvoor ruim vijf eeuwen terug in de tijd.
Op 10 november 1494 verscheen in Venetië de Summa de Arithmetica, Geometria, Proportioni et Proportionalità van Luca Pacioli. De Italiaanse franciscaner monnik, wiskundeleraar en tijdgenoot en vriend van Leonardo da Vinci beschreef daarin onder meer de Venetiaanse methode van het dubbel boekhouden. Het Institute of Chartered Accountants in England and Wales (ICAEW), dat twee exemplaren van het werk bezit, noemt de Summa de eerste grote gedrukte verhandeling over wiskunde waarin ook het dubbel boekhouden uitvoerig aan bod komt.
Pacioli wordt daarom vaak de “vader van de boekhouding” genoemd. Helemaal letterlijk mogen we dat overigens niet nemen. Hij vond het dubbel boekhouden niet zelf uit. In Genua vinden we al sporen ervan uit de veertiende eeuw en ook in Florence en Venetië waren dergelijke technieken vóór Pacioli in gebruik. Zijn verdienste was dat hij de bestaande Venetiaanse praktijk systematisch beschreef en via het nieuwe medium van de gedrukte boekproductie hielp verspreiden.
Dat bleek van enorme betekenis. Het dubbel boekhouden bood handelaars en ondernemingen een veel betere manier om bezittingen, schulden, inkomsten en uitgaven systematisch vast te leggen. De techniek die Pacioli in 1494 beschreef, ligt uiteindelijk aan de basis van een systeem van financiële verslaggeving dat meer dan vijf eeuwen later nog altijd herkenbaar is.
Misschien is het dan ook geen toeval dat 10 november later de symbolische feestdag werd van een beroep dat in belangrijke mate is gebouwd rond betrouwbare financiële informatie.
De veel recentere geschiedenis van de beroepsdag brengt ons naar Californië.
In San Diego werd in 1972 voor het eerst een Accounting Career Day georganiseerd. Over de precieze initiatiefnemer zijn de historische bronnen opvallend voorzichtig. Volgens de eigen geschiedenispagina van Accounting Day schrijven sommigen het initiatief toe aan de San Diego-afdeling van de California Society of CPAs, terwijl anderen het Institute of Management Accountants (IMA) als oorspronkelijke organisator herinneren. Het doel was in ieder geval duidelijk: jongeren warm maken voor een loopbaan in accounting.
Vanaf 1976 werden ook andere professionele organisaties betrokken en evolueerde het initiatief tot Accounting Day. Daarbij ging het al snel om meer dan beroepspromotie alleen: professionele vorming, uitwisseling van kennis en netwerking tussen mensen uit accounting en finance kregen eveneens een plaats.
De koppeling tussen deze Amerikaanse Accounting Day en de huidige Internationale Dag van de Accountant op 10 november is historisch trouwens minder sluitend gedocumenteerd dan vaak wordt beweerd. Bronnen over de huidige internationale dag verbinden 10 november vooral met de publicatie van Pacioli’s Summa in 1494; de oorspronkelijke initiatiefnemer van de internationale viering op precies die datum is niet eenduidig gedocumenteerd.
Dat maakt het verhaal eigenlijk alleen maar interessanter: een jubileumdatum uit de geschiedenis van het boekhouden en een twintigste-eeuwse campagne om een beroep aantrekkelijk te maken, zijn uiteindelijk samengekomen in één internationale beroepsdag.
Voor Belgische lezers is enige terminologische voorzichtigheid nodig.
Wij maken immers een duidelijk onderscheid tussen de accountant en de bedrijfsrevisor. De accountant heeft zijn eigen opdrachten en beroepsreglementering; de bedrijfsrevisor vervult als onafhankelijke auditor onder meer wettelijke controle- en assuranceopdrachten.
In het internationale taalgebruik ligt dat anders. Het Engelse begrip accountancy profession is veel ruimer dan het Nederlandse woord “accountantsberoep”. IFAC gebruikt professional accountant als een brede professionele categorie en wijst er bijvoorbeeld uitdrukkelijk op dat professionele accountants verschillende rollen kunnen vervullen, waaronder die van onafhankelijke auditor en interne auditor.
Ook de internationale opleiding van deze beroepsgroep vertrekt van gedeelde fundamenten. De International Education Standards van IFAC leggen voor professional accountants niet alleen technische kennis vast, maar ook professionele vaardigheden, waarden, ethiek en attitudes. Daarbij staan onder meer integriteit, objectiviteit, professionele competentie en zorgvuldigheid, vertrouwelijkheid en professioneel gedrag centraal.
Auditing bevindt zich dus niet buiten dit internationale accountancybegrip. Het is er een gespecialiseerde discipline binnen.
Of eenvoudiger gezegd: een bedrijfsrevisor is in België geen accountant, maar behoort internationaal wel tot de brede accountancy profession.
Daarom is 10 november ook een beetje onze dag.
Tegelijk is er in de voorbije vijf eeuwen natuurlijk veel veranderd.
Pacioli beschreef hoe verrichtingen correct konden worden geregistreerd. Vandaag begint daar voor de auditor net een nieuwe vraag: kunnen gebruikers vertrouwen op de informatie die een onderneming of organisatie daaruit voortbrengt?
Dat onderscheid is fundamenteel.
Het bestuur is verantwoordelijk voor de jaarrekening. De bedrijfsrevisor onderzoekt als onafhankelijke professional die informatie en formuleert daarover een oordeel. Zoals we het binnen het IBR ook aan jongeren uitleggen: een bank, werknemer of investeerder kan onmogelijk zelf achter iedere factuur gaan kijken. Zij moeten beslissingen kunnen nemen op basis van informatie die voldoende betrouwbaar is. De revisor helpt het vertrouwen in die informatie te versterken. Dat is precies de maatschappelijke meerwaarde van audit.
En die opdracht reikt intussen verder dan de traditionele jaarrekening. Digitalisering, artificiële intelligentie, duurzaamheid, nieuwe vormen van rapportering en steeds omvangrijkere databronnen veranderen zowel de informatie waarop organisaties worden beoordeeld als de manier waarop accountants en auditors werken. Dat de internationale beroepswereld vandaag sterk bezig is met AI, duurzaamheid, rapportering en de aantrekkelijkheid van het beroep, blijkt ook uit de actuele agenda van IFAC.
De rode draad is echter opvallend stabiel gebleven: betrouwbare informatie vormt een noodzakelijke basis voor goede economische beslissingen.
Misschien is dat uiteindelijk de mooiste reden om bij 10 november stil te staan.
De Internationale Dag van de Accountant is niet alleen een gelegenheid om terug te kijken naar Luca Pacioli en een boek dat in 1494 in Venetië werd gedrukt. Het is ook een moment om te kijken naar de toekomst van een internationale beroepsfamilie die voortdurend verandert.
Want achter termen als accounting, audit en assurance schuilt uiteindelijk dezelfde maatschappelijke behoefte: mensen, ondernemingen, investeerders, overheden en andere stakeholders moeten beslissingen nemen op basis van informatie waarop zij kunnen vertrouwen.
Ook de beroepen zelf veranderen daardoor. Buitenstaanders associëren accountants en auditors misschien nog te gemakkelijk met tabellen, cijfers en jaarrekeningen. In werkelijkheid combineert de moderne professional financiële expertise steeds meer met technologie, data-analyse, duurzaamheid, risicobeheersing, governance en communicatie. IFAC wijst er bijvoorbeeld op dat professionele accountants vandaag rollen opnemen in strategie, risicobeheer, interne controle en besluitvorming, naast hun traditionele financiële expertise.
En voor auditors komt daar een bijzondere verantwoordelijkheid bij: onafhankelijk onderzoeken of informatie voldoende betrouwbaar is om anderen er vertrouwen aan te laten ontlenen.
Dat brengt ons, 532 jaar na Pacioli, verrassend dicht bij de kern van ons eigen beroep.
10 november is dus Internationale Dag van de Accountant. Maar vandaag zetten we graag ook de accountants en bedrijfsrevisoren in de kijker die, ieder vanuit hun eigen verantwoordelijkheid, bijdragen aan betrouwbare informatie en vertrouwen in onze economie en samenleving.
Aan alle bedrijfsrevisoren: een fijne Internationale Dag van de Accountant. Ja, ook wel ónze dag.
Clément De Bruyn (IBR) in gesprek met Lee White en Jean Bouquot (IFAC)