18 november 2026
Harry Everaerts, ere-bedrijfsrevisor
1.1. EU – Europese Commissie start consultatie over de toekomstige
assurancestandaard voor duurzaamheidsinformatie
Op 12 november 2026 opende de Europese
Commissie een consultatie over de toekomstige Europese standaard voor
assuranceopdrachten met een beperkte mate van zekerheid over
duurzaamheidsinformatie. De consultatie heeft tot doel praktijkervaringen en
standpunten van belanghebbenden te verzamelen ter voorbereiding van de
gedelegeerde handeling waarmee de Europese Commissie de assurancestandaard zal
vaststellen.
De Europese Commissie richt zich
hierbij vooral op de vraag hoe de toekomstige standaard in de praktijk het best
kan functioneren en kan bijdragen aan geloofwaardige, consistente en
proportionele assuranceopdrachten. De
consultatie bouwt voort op het technisch advies van het Comité van Europese
audittoezichthouders (CEAOB), dat gebaseerd is op de internationale standaard
ISSA 5000 en rekening houdt met de specifieke Europese wettelijke vereisten.
Omnibus I voorziet dat de Europese Commissie de Europese assurancestandaard
uiterlijk op 1 juli 2027 bij gedelegeerde handeling vaststelt.
Voor bedrijfsrevisoren biedt de
consultatie de mogelijkheid om feedback te geven over de praktische
uitvoerbaarheid en proportionaliteit van de voorgestelde
assurancewerkzaamheden. Een belangrijk aandachtspunt is de mate waarin de
bedrijfsrevisor zowel het proces als de uitkomsten van de dubbele
materialiteitsanalyse beoordeelt. Daarnaast vraagt de Commissie of de
voorgestelde werkzaamheden voor de EU-taxonomie, waaronder de beoordeling van
de taxonomiegeschiktheid en -afstemming, en de aansluiting met financiële
gegevens, uitvoerbaar en proportioneel zijn binnen een assuranceopdracht met
een beperkte mate van zekerheid. Hetzelfde geldt voor de bijkomende
werkzaamheden rond de volledigheid, juistheid en machineleesbaarheid van de
digitale markering, zodra deze verplicht wordt. Tot slot vraagt de Commissie
feedback over de voorgestelde assuranceconclusie, waarin het getrouwe beeld van
de duurzaamheidsinformatie volgens de Europese standaarden voor duurzaamheidsrapportering
(ESRS) en de naleving van de voorschriften voor de EU-taxonomie en digitale
markering afzonderlijk worden behandeld. Ook de datum waarop de nieuwe
standaard van toepassing wordt, maakt deel uit van de consultatie. Reacties kunnen tot en met 18 januari 2027
worden ingediend via de onlinevragenlijst van de Europese Commissie.
Bron
Europese
Commissie – Targeted consultation on limited assurance standard, 12.11.2026
1.2. EU – EFRAG publiceert een vernieuwde digitale template en
XBRL-converter voor de vrijwillige duurzaamheidsrapporteringsstandaard
Op 4 november 2026 publiceerde de Europese Adviesgroep voor
Financiële Verslaggeving (EFRAG) een vernieuwde digitale template, een
XBRL-taxonomie, en een converter voor de vrijwillige
duurzaamheidsrapporteringsstandaard (VS).
Deze instrumenten zijn afgestemd op de VS die in september 2026 in het
Officieel EU Publicatieblad is verschenen en verwerken de wijzigingen ten
opzichte van de eerdere VSME-aanbeveling.
De template bevat nu een kolom voor de vergelijkende cijfers uit een
vorige verslagperiode, een mogelijkheid om beschrijvende toelichtingen in
Word-formaat op te stellen en een functie om het digitaal verslag met andere
PDF-documenten te combineren. De converter ondersteunt de omzetting naar een
digitaal leesbaar verslag. EFRAG stelt de instrumenten als open source ter
beschikking en biedt de vernieuwde versie voorlopig in elf talen aan.
Voor ondernemingen die buiten de verplichte Corporate Sustainability
Reporting Directive (CSRD) rapportering vallen, bieden deze instrumenten een
praktische basis om gegevensverzameling, vergelijkende informatie, en externe
vragen naar gegevens te structureren. De VS biedt een proportioneel
referentiekader voor duurzaamheidsinformatie, waarbij het juridisch plafond
voor informatievragen uit de waardeketen (“value chain cap”) specifiek wordt vastgelegd
in de toepasselijke bijlage bij de gedelegeerde verordening. Bedrijfsrevisoren
kunnen bij adviesverlening of vrijwillige assurance, de aansluiting tussen
brongegevens, tabellen, en toelichtingen beoordelen. Dit biedt vele
opportuniteiten om kleine en middelgrote ondernemingen bij de kwaliteit van hun
duurzaamheidsinformatie en de rapportering hierover, te ondersteunen, zowel in
een capaciteit als adviseur als in het kader van een vrijwillige
assuranceopdracht.
Bron
EFRAG – EFRAG Releases the Voluntary
Standard Digital Template and XBRL Converter, 04.11.2026
2.1. BE – Belgisch wetsontwerp over
omzetting van Omnibus I
Het wetsontwerp DOC 56 1833/001 tot wijziging van het Wetboek van
vennootschappen en verenigingen werd op 23 oktober 2026 door de regering
ingediend. Het parlementaire document is
op 5 november 2026 geregistreerd. Daardoor werd de tekst pas tijdens deze
nieuwsperiode publiek raadpleegbaar. Het ontwerp beoogt de gedeeltelijke
omzetting van Richtlijn (EU) 2026/470 (Omnibus I) in Belgisch recht.
Het ontwerp beperkt de verplichte openbaarmaking van
duurzaamheidsinformatie in beginsel tot ondernemingen en groepen met gemiddeld
meer dan 1.000 werknemers en een jaarlijkse netto-omzet van meer dan € 450
miljoen. Daarnaast bevat het bepalingen over welke informatie specifiek kan
weggelaten worden uit de duurzaamheidsrapportering (voornamelijk informatie in
verband met de concurrentiële positie, bedrijfsgeheimen en andere beschermde
informatie). Verder worden bepaalde groepsvrijstellingen verruimd, waarbij ook
grote genoteerde dochtervennootschappen gebruik kunnen maken van de
groepsvrijstelling als deze zijn opgenomen in de geconsolideerde
duurzaamheidsinformatie van een hogere moederonderneming (als deze rapporteert
onder de ESRS). Andere noemenswaardige
aspecten zijn de bescherming van entiteiten in de waardeketen, de bevestiging
van limited assurance als referentieraamwerk voor de bedrijfsrevisor, en het
feit dat de invoering van het kader omtrent de onafhankelijke assurance
dienstverlener (IASP) niet voor meteen is.
Voor ondernemingen en bedrijfsrevisoren is het ontwerp relevant voor
de beoordeling van onder andere de toekomstige rapporteringsperimeter,
groepsvrijstellingen, waardeketenverzoeken, en de verplichte assuranceopdrachten.
De nieuwe rapporteringsregeling is in beginsel voorzien vanaf boekjaar 2027.
Bron
2.2. EU – EBA neemt klimaatrisico’s
voor het eerst op in een afzonderlijke module van de Europese bankenstresstest
Op 9 november 2026 publiceerde de Europese Bankautoriteit (EBA) de
definitieve methodologie en de ontwerpmodellen voor de Europese
bankenstresstest van 2027. Deze oefening heeft betrekking op 63 geselecteerde
banken, die samen ongeveer 75% van de Europese banksector vertegenwoordigen,
gemeten op basis van hun activa. Voor België zijn KBC Groep en Belfius Bank
opgenomen in de deelnemerslijst.
Voor het eerst bevat de stresstest een afzonderlijke module voor
fysieke klimaatrisico’s en transitierisico’s. Hiermee wil de EBA beoordelen hoe
kwetsbaar banken zijn voor bijvoorbeeld extreme weersomstandigheden en
economische veranderingen als gevolg van de klimaattransitie. De resultaten van deze module hebben geen
invloed op de kernresultaten van de stresstest. Tegelijk vermindert de EBA het
aantal opgevraagde datapunten met 55% ten opzichte van de vorige oefening, om
de administratieve lasten te beperken.
De publicatie van de resultaten is voorzien eind juli 2027. Voor banken die niet tot de 63 geselecteerde
instellingen behoren, geldt een onderscheid. Banken die rechtstreeks onder
toezicht van de Europese Centrale Bank (ECB) staan, maar niet aan de EU-brede
EBA-stresstest deelnemen, kunnen worden opgenomen in een parallelle stresstest
van de ECB, met een proportionele aanpak. Andere banken blijven onderworpen aan
de toepasselijke prudentiële vereisten inzake risicobeheer en stresstesten.
Niet deelnemen aan de EBA-oefening betekent bijgevolg niet dat klimaatrisico’s
buiten het prudentieel toezicht vallen.
Voor deelnemende banken vraagt de klimaatmodule bijkomende aandacht
voor de kwaliteit van portefeuilledata, de onderbouwing van blootstellingen aan
fysieke klimaatrisico’s en transitierisico’s, en de gebruikte
klimaatscenario’s. Voor andere (niet-financiële) ondernemingen kan deze
ontwikkeling doorwerken in de informatie die kredietverstrekkers vragen over
klimaatrisico’s en transitieplannen. Bedrijfsrevisoren kunnen de samenhang
tussen deze risicoanalyses, financiële assumpties, en eventuele toelichtingen
onder de Europese duurzaamheidsrapporteringsstandaarden (ESRS), kritisch
beoordelen.
Bron
3.1. INT – UNEP wijst op tekort aan financiering voor
klimaatadaptatie en groeiende fysieke risico’s
Op 4 november 2026 publiceerde het Milieuprogramma van de Verenigde
Naties (UNEP) het Adaptation Gap Report 2026. Het rapport schat dat
ontwikkelingslanden tegen 2035 jaarlijks ongeveer $ 305 miljard aan
financiering voor klimaatadaptatie nodig hebben. De internationale publieke
financieringsstromen bedroegen in 2024 naar schatting $ 28,2 tot $ 31,7
miljard. Volgens UNEP zou zelfs een verdrievoudiging van deze financiering
tegen 2035 slechts 20% tot 29% van de geraamde behoeften dekken.
Het rapport benadrukt dat naast financiering ook de uitvoering van
adaptatieprojecten achterblijft door institutionele en organisatorische
belemmeringen. Tegelijk nemen schade en verliezen door klimaatverandering toe.
Het gaat om een mondiale analyse en niet om nieuwe rapporteringsverplichtingen
of reductiedoelstellingen voor afzonderlijke ondernemingen.
Voor ondernemingen onderstreept deze studie het belang van een
locatie-gebonden beoordeling van overstromingen, hitte, droogte en
waterbeschikbaarheid, inclusief mogelijke gevolgen voor investeringen en de
waardeketen. Bedrijfsrevisoren kunnen de inzichten gebruiken als externe
context bij de beoordeling van klimaatrisico’s, weerbaarheidsanalyses en de
onderbouwing van relevante ESRS E1-informatie. Algemene mondiale cijfers
vervangen hierbij uiteraard geen onderneming-specifieke analyse.
Bron
UNEP – As world heads for overshoot
of 1.5°C, adaptation is too slow, 04.11.2026
3.2. INT – IAASB publiceert richtlijn bij het gebruik
van artificiële intelligentie
Op 11 november 2026 publiceerde de International Auditing and
Assurance Standards Board (IAASB) de eerste richtlijn (guide) in een reeks over
kwaliteitsmanagement bij het gebruik van technologische hulpmiddelen die op
artificiële intelligentie (AI) steunen. Daarbij
staat niet de technologie zelf centraal, maar de manier waarop deze wordt
ingezet bij het verkrijgen van controle-informatie. De guide beschrijft de
volledige levenscyclus van AI-tools, van ontwikkeling en implementatie, tot
gebruik en monitoring, en benadrukt de verantwoordelijkheden van zowel
auditkantoren als opdrachtteams. Daarnaast wordt uitgelegd hoe organisaties
kwaliteitsrisico’s dienen te identificeren, beoordelen en beheersen wanneer zij
AI inzetten. Het document introduceert geen nieuwe vereisten, maar ondersteunt
een consistente en effectieve toepassing van bestaande kwaliteitsnormen.
De kernboodschap is dat de inzet van AI alleen waarde toevoegt
wanneer deze gepaard gaat met passende governance, menselijke beoordeling,
professioneel-kritische instelling en een robuust kwaliteitsmanagementsysteem. Voor bedrijfsrevisoren vormt dit een nuttig
vrijblijvend referentiekader voor het gebruik van artificiële intelligentie
(AI) bij financiële audits en assuranceopdrachten over duurzaamheidsinformatie. Voor ondernemingen die AI inzetten bij de
verzameling en verwerking van duurzaamheidsgegevens, zijn dezelfde aspecten
relevant voor de interne rapporteringsprocessen.
Bron
3.3. INT – IEA verwacht sterke groei van hernieuwbare
energie en wijst op uitdagingen voor netten en investeringen
Op 6 november 2026 publiceerde het Internationaal Energieagentschap
(IEA) hun rapport Renewables 2026 met vooruitzichten tot 2031. Het rapport benadrukt dat hernieuwbare
energie steeds meer wordt gezien als een strategische oplossing voor
energiezekerheid, economische ontwikkeling en klimaatdoelstellingen. Door de recente energiecrises en geopolitieke
spanningen is de noodzaak om minder afhankelijk te worden van geïmporteerde
fossiele brandstoffen sterk toegenomen. Volgens
de raming stijgt de wereldwijde capaciteit aan hernieuwbare elektriciteit
tussen 2026 en 2031 met bijna 4.800 gigawatt. Dat is ongeveer 57% meer dan in
de voorgaande zes jaar. Zonne-energie
neemt meer dan drie kwart van de verwachte capaciteitsgroei voor haar rekening.
Het IEA verwacht dat het aandeel van hernieuwbare bronnen in de
wereldwijde elektriciteitsproductie toeneemt van ongeveer 33% in 2025 naar
bijna 45% in 2031. De uitbreiding gaat tegelijk gepaard met grotere behoeften
aan elektriciteitsnetten, opslag, flexibiliteit en investeringen.
Voor ondernemingen kunnen deze vooruitzichten zeker nuttig zijn bij
investeringsbeslissingen, de beoordeling van energiekosten en het onderbouwen
van decarbonisatietrajecten. Voor bedrijfsrevisoren bieden de scenario’s
externe context om assumpties bij klimaattransitieplannen, toekomstige
energieafname, en relevante financiële ramingen kritisch te beoordelen.
Bron
IEA – Renewables 2026, 06.11.2026