18 november 2026

Harry Everaerts, ere-bedrijfsrevisor

1. Rapporteringsraamwerken en standaardsetting

1.1. EU – Europese Commissie start consultatie over de toekomstige assurancestandaard voor duurzaamheidsinformatie

Op 12 november 2026 opende de Europese Commissie een consultatie over de toekomstige Europese standaard voor assuranceopdrachten met een beperkte mate van zekerheid over duurzaamheidsinformatie. De consultatie heeft tot doel praktijkervaringen en standpunten van belanghebbenden te verzamelen ter voorbereiding van de gedelegeerde handeling waarmee de Europese Commissie de assurancestandaard zal vaststellen.

De Europese Commissie richt zich hierbij vooral op de vraag hoe de toekomstige standaard in de praktijk het best kan functioneren en kan bijdragen aan geloofwaardige, consistente en proportionele assuranceopdrachten.  De consultatie bouwt voort op het technisch advies van het Comité van Europese audittoezichthouders (CEAOB), dat gebaseerd is op de internationale standaard ISSA 5000 en rekening houdt met de specifieke Europese wettelijke vereisten. Omnibus I voorziet dat de Europese Commissie de Europese assurancestandaard uiterlijk op 1 juli 2027 bij gedelegeerde handeling vaststelt.

Voor bedrijfsrevisoren biedt de consultatie de mogelijkheid om feedback te geven over de praktische uitvoerbaarheid en proportionaliteit van de voorgestelde assurancewerkzaamheden. Een belangrijk aandachtspunt is de mate waarin de bedrijfsrevisor zowel het proces als de uitkomsten van de dubbele materialiteitsanalyse beoordeelt. Daarnaast vraagt de Commissie of de voorgestelde werkzaamheden voor de EU-taxonomie, waaronder de beoordeling van de taxonomiegeschiktheid en -afstemming, en de aansluiting met financiële gegevens, uitvoerbaar en proportioneel zijn binnen een assuranceopdracht met een beperkte mate van zekerheid. Hetzelfde geldt voor de bijkomende werkzaamheden rond de volledigheid, juistheid en machineleesbaarheid van de digitale markering, zodra deze verplicht wordt. Tot slot vraagt de Commissie feedback over de voorgestelde assuranceconclusie, waarin het getrouwe beeld van de duurzaamheidsinformatie volgens de Europese standaarden voor duurzaamheidsrapportering (ESRS) en de naleving van de voorschriften voor de EU-taxonomie en digitale markering afzonderlijk worden behandeld. Ook de datum waarop de nieuwe standaard van toepassing wordt, maakt deel uit van de consultatie.  Reacties kunnen tot en met 18 januari 2027 worden ingediend via de onlinevragenlijst van de Europese Commissie.

Bron

Europese Commissie – Targeted consultation on limited assurance standard, 12.11.2026

1.2. EU – EFRAG publiceert een vernieuwde digitale template en XBRL-converter voor de vrijwillige duurzaamheidsrapporteringsstandaard

Op 4 november 2026 publiceerde de Europese Adviesgroep voor Financiële Verslaggeving (EFRAG) een vernieuwde digitale template, een XBRL-taxonomie, en een converter voor de vrijwillige duurzaamheidsrapporteringsstandaard (VS).  Deze instrumenten zijn afgestemd op de VS die in september 2026 in het Officieel EU Publicatieblad is verschenen en verwerken de wijzigingen ten opzichte van de eerdere VSME-aanbeveling.

De template bevat nu een kolom voor de vergelijkende cijfers uit een vorige verslagperiode, een mogelijkheid om beschrijvende toelichtingen in Word-formaat op te stellen en een functie om het digitaal verslag met andere PDF-documenten te combineren. De converter ondersteunt de omzetting naar een digitaal leesbaar verslag. EFRAG stelt de instrumenten als open source ter beschikking en biedt de vernieuwde versie voorlopig in elf talen aan.

Voor ondernemingen die buiten de verplichte Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) rapportering vallen, bieden deze instrumenten een praktische basis om gegevensverzameling, vergelijkende informatie, en externe vragen naar gegevens te structureren. De VS biedt een proportioneel referentiekader voor duurzaamheidsinformatie, waarbij het juridisch plafond voor informatievragen uit de waardeketen (“value chain cap”) specifiek wordt vastgelegd in de toepasselijke bijlage bij de gedelegeerde verordening. Bedrijfsrevisoren kunnen bij adviesverlening of vrijwillige assurance, de aansluiting tussen brongegevens, tabellen, en toelichtingen beoordelen. Dit biedt vele opportuniteiten om kleine en middelgrote ondernemingen bij de kwaliteit van hun duurzaamheidsinformatie en de rapportering hierover, te ondersteunen, zowel in een capaciteit als adviseur als in het kader van een vrijwillige assuranceopdracht.

Bron

EFRAG – EFRAG Releases the Voluntary Standard Digital Template and XBRL Converter, 04.11.2026

2. Wetgevende en regelgevende ontwikkelingen

2.1. BE – Belgisch wetsontwerp over omzetting van Omnibus I

Het wetsontwerp DOC 56 1833/001 tot wijziging van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen werd op 23 oktober 2026 door de regering ingediend.  Het parlementaire document is op 5 november 2026 geregistreerd. Daardoor werd de tekst pas tijdens deze nieuwsperiode publiek raadpleegbaar. Het ontwerp beoogt de gedeeltelijke omzetting van Richtlijn (EU) 2026/470 (Omnibus I) in Belgisch recht.

Het ontwerp beperkt de verplichte openbaarmaking van duurzaamheidsinformatie in beginsel tot ondernemingen en groepen met gemiddeld meer dan 1.000 werknemers en een jaarlijkse netto-omzet van meer dan € 450 miljoen. Daarnaast bevat het bepalingen over welke informatie specifiek kan weggelaten worden uit de duurzaamheidsrapportering (voornamelijk informatie in verband met de concurrentiële positie, bedrijfsgeheimen en andere beschermde informatie). Verder worden bepaalde groepsvrijstellingen verruimd, waarbij ook grote genoteerde dochtervennootschappen gebruik kunnen maken van de groepsvrijstelling als deze zijn opgenomen in de geconsolideerde duurzaamheidsinformatie van een hogere moederonderneming (als deze rapporteert onder de ESRS).  Andere noemenswaardige aspecten zijn de bescherming van entiteiten in de waardeketen, de bevestiging van limited assurance als referentieraamwerk voor de bedrijfsrevisor, en het feit dat de invoering van het kader omtrent de onafhankelijke assurance dienstverlener (IASP) niet voor meteen is.

Voor ondernemingen en bedrijfsrevisoren is het ontwerp relevant voor de beoordeling van onder andere de toekomstige rapporteringsperimeter, groepsvrijstellingen, waardeketenverzoeken, en de verplichte assuranceopdrachten. De nieuwe rapporteringsregeling is in beginsel voorzien vanaf boekjaar 2027.

Bron

Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers – DOC 56 1833/001, parlementair wetsontwerp (publiek geregistreerd 05.11.2026)

2.2. EU – EBA neemt klimaatrisico’s voor het eerst op in een afzonderlijke module van de Europese bankenstresstest

Op 9 november 2026 publiceerde de Europese Bankautoriteit (EBA) de definitieve methodologie en de ontwerpmodellen voor de Europese bankenstresstest van 2027. Deze oefening heeft betrekking op 63 geselecteerde banken, die samen ongeveer 75% van de Europese banksector vertegenwoordigen, gemeten op basis van hun activa. Voor België zijn KBC Groep en Belfius Bank opgenomen in de deelnemerslijst.

Voor het eerst bevat de stresstest een afzonderlijke module voor fysieke klimaatrisico’s en transitierisico’s. Hiermee wil de EBA beoordelen hoe kwetsbaar banken zijn voor bijvoorbeeld extreme weersomstandigheden en economische veranderingen als gevolg van de klimaattransitie.  De resultaten van deze module hebben geen invloed op de kernresultaten van de stresstest. Tegelijk vermindert de EBA het aantal opgevraagde datapunten met 55% ten opzichte van de vorige oefening, om de administratieve lasten te beperken.

De publicatie van de resultaten is voorzien eind juli 2027.  Voor banken die niet tot de 63 geselecteerde instellingen behoren, geldt een onderscheid. Banken die rechtstreeks onder toezicht van de Europese Centrale Bank (ECB) staan, maar niet aan de EU-brede EBA-stresstest deelnemen, kunnen worden opgenomen in een parallelle stresstest van de ECB, met een proportionele aanpak. Andere banken blijven onderworpen aan de toepasselijke prudentiële vereisten inzake risicobeheer en stresstesten. Niet deelnemen aan de EBA-oefening betekent bijgevolg niet dat klimaatrisico’s buiten het prudentieel toezicht vallen.

Voor deelnemende banken vraagt de klimaatmodule bijkomende aandacht voor de kwaliteit van portefeuilledata, de onderbouwing van blootstellingen aan fysieke klimaatrisico’s en transitierisico’s, en de gebruikte klimaatscenario’s. Voor andere (niet-financiële) ondernemingen kan deze ontwikkeling doorwerken in de informatie die kredietverstrekkers vragen over klimaatrisico’s en transitieplannen. Bedrijfsrevisoren kunnen de samenhang tussen deze risicoanalyses, financiële assumpties, en eventuele toelichtingen onder de Europese duurzaamheidsrapporteringsstandaarden (ESRS), kritisch beoordelen.

Bron

EBA – The EBA streamlines the 2027 EU-wide stress test with more than 55% reduction in requested data, 09.11.2026

3. Overige aspecten

3.1. INT – UNEP wijst op tekort aan financiering voor klimaatadaptatie en groeiende fysieke risico’s

Op 4 november 2026 publiceerde het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) het Adaptation Gap Report 2026. Het rapport schat dat ontwikkelingslanden tegen 2035 jaarlijks ongeveer $ 305 miljard aan financiering voor klimaatadaptatie nodig hebben. De internationale publieke financieringsstromen bedroegen in 2024 naar schatting $ 28,2 tot $ 31,7 miljard. Volgens UNEP zou zelfs een verdrievoudiging van deze financiering tegen 2035 slechts 20% tot 29% van de geraamde behoeften dekken.

Het rapport benadrukt dat naast financiering ook de uitvoering van adaptatieprojecten achterblijft door institutionele en organisatorische belemmeringen. Tegelijk nemen schade en verliezen door klimaatverandering toe. Het gaat om een mondiale analyse en niet om nieuwe rapporteringsverplichtingen of reductiedoelstellingen voor afzonderlijke ondernemingen.

Voor ondernemingen onderstreept deze studie het belang van een locatie-gebonden beoordeling van overstromingen, hitte, droogte en waterbeschikbaarheid, inclusief mogelijke gevolgen voor investeringen en de waardeketen. Bedrijfsrevisoren kunnen de inzichten gebruiken als externe context bij de beoordeling van klimaatrisico’s, weerbaarheidsanalyses en de onderbouwing van relevante ESRS E1-informatie. Algemene mondiale cijfers vervangen hierbij uiteraard geen onderneming-specifieke analyse.

Bron

UNEP – As world heads for overshoot of 1.5°C, adaptation is too slow, 04.11.2026

3.2. INT – IAASB publiceert richtlijn bij het gebruik van artificiële intelligentie

Op 11 november 2026 publiceerde de International Auditing and Assurance Standards Board (IAASB) de eerste richtlijn (guide) in een reeks over kwaliteitsmanagement bij het gebruik van technologische hulpmiddelen die op artificiële intelligentie (AI) steunen.  Daarbij staat niet de technologie zelf centraal, maar de manier waarop deze wordt ingezet bij het verkrijgen van controle-informatie. De guide beschrijft de volledige levenscyclus van AI-tools, van ontwikkeling en implementatie, tot gebruik en monitoring, en benadrukt de verantwoordelijkheden van zowel auditkantoren als opdrachtteams. Daarnaast wordt uitgelegd hoe organisaties kwaliteitsrisico’s dienen te identificeren, beoordelen en beheersen wanneer zij AI inzetten. Het document introduceert geen nieuwe vereisten, maar ondersteunt een consistente en effectieve toepassing van bestaande kwaliteitsnormen.

De kernboodschap is dat de inzet van AI alleen waarde toevoegt wanneer deze gepaard gaat met passende governance, menselijke beoordeling, professioneel-kritische instelling en een robuust kwaliteitsmanagementsysteem.  Voor bedrijfsrevisoren vormt dit een nuttig vrijblijvend referentiekader voor het gebruik van artificiële intelligentie (AI) bij financiële audits en assuranceopdrachten over duurzaamheidsinformatie.  Voor ondernemingen die AI inzetten bij de verzameling en verwerking van duurzaamheidsgegevens, zijn dezelfde aspecten relevant voor de interne rapporteringsprocessen.

Bron

IAASB – IAASB Publishes First Guide on Quality Management for AI-Enabled Technological Tools, 11.11.2026

3.3. INT – IEA verwacht sterke groei van hernieuwbare energie en wijst op uitdagingen voor netten en investeringen

Op 6 november 2026 publiceerde het Internationaal Energieagentschap (IEA) hun rapport Renewables 2026 met vooruitzichten tot 2031.   Het rapport benadrukt dat hernieuwbare energie steeds meer wordt gezien als een strategische oplossing voor energiezekerheid, economische ontwikkeling en klimaatdoelstellingen.  Door de recente energiecrises en geopolitieke spanningen is de noodzaak om minder afhankelijk te worden van geïmporteerde fossiele brandstoffen sterk toegenomen.  Volgens de raming stijgt de wereldwijde capaciteit aan hernieuwbare elektriciteit tussen 2026 en 2031 met bijna 4.800 gigawatt. Dat is ongeveer 57% meer dan in de voorgaande zes jaar.  Zonne-energie neemt meer dan drie kwart van de verwachte capaciteitsgroei voor haar rekening.

Het IEA verwacht dat het aandeel van hernieuwbare bronnen in de wereldwijde elektriciteitsproductie toeneemt van ongeveer 33% in 2025 naar bijna 45% in 2031. De uitbreiding gaat tegelijk gepaard met grotere behoeften aan elektriciteitsnetten, opslag, flexibiliteit en investeringen.

Voor ondernemingen kunnen deze vooruitzichten zeker nuttig zijn bij investeringsbeslissingen, de beoordeling van energiekosten en het onderbouwen van decarbonisatietrajecten. Voor bedrijfsrevisoren bieden de scenario’s externe context om assumpties bij klimaattransitieplannen, toekomstige energieafname, en relevante financiële ramingen kritisch te beoordelen.

Bron

IEA – Renewables 2026, 06.11.2026

Gerelateerd

ESG-nieuws - 16 - 31 oktober 2026

Harry Everaerts, ere-bedrijfsrevisor

ESG-nieuws - 16 - 31 oktober 2026

Harry Everaerts, ere-bedrijfsrevisor

ESG-nieuws - 1 - 15 oktober 2026

Harry Everaerts, ere-bedrijfsrevisor