15 oktober 2026
Harry Everaerts, ere-bedrijfsrevisor
1.1. EU – CEAOB publiceert technisch advies voor Europese assurancestandaard inzake beperkte mate van zekerheid bij duurzaamheidsinformatie
Het Comité van Europese audittoezichthouders (CEAOB) heeft op 25 september 2026 een technisch advies vastgesteld over een toekomstige Europese assurancestandaard voor opdrachten met een beperkte mate van zekerheid omtrent duurzaamheidsinformatie. Het document werd op 6 oktober 2026 beschikbaar gesteld op de website van de Europese Commissie. Het advies vormt een belangrijk onderdeel van de voorbereiding van de Europese assurancestandaard onder de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD).
Het CEAOB vertrekt van de internationale standaard ISSA 5000 van de International Auditing and Assurance Standards Board (IAASB). In een artikelsgewijze vergelijking stelt het advies voor welke bepalingen van ISSA 5000 in de Europese context worden overgenomen, aangepast, of als niet van toepassing kunnen worden beschouwd. De voorgestelde Europese tekst is toegespitst op opdrachten met een beperkte mate van zekerheid (limited assurance) over de duurzaamheidsinformatie die onder de toepasselijke Europese rapporteringsregels valt. Bepalingen over opdrachten met een redelijke mate van zekerheid worden specifiek buiten het beoogde toepassingsgebied gehouden. Ook bepaalde internationale bepalingen over ethiek en kwaliteitsmanagement worden niet overgenomen omdat hiervoor afzonderlijke Europese en nationale regels gelden.
Een belangrijk aandachtspunt is het onderscheid tussen de beoordelingscriteria. De Europese duurzaamheidsrapporteringsstandaarden (ESRS) worden in het technisch advies behandeld als een kader dat een getrouw beeld (fair presentation) beoogt, terwijl de informatie over de EU-taxonomie wordt beoordeeld vanuit de naleving van de toepasselijke voorschriften. Dit onderscheid werkt door in de voorgestelde bewoordingen van de assuranceconclusie. Daarnaast bevat het advies specifieke werkzaamheden voor de EU-taxonomie en, zodra de betrokken verplichtingen van toepassing zijn, voor de digitale markering van duurzaamheidsinformatie volgens het Europees uniform elektronisch formaat (ESEF).
Het advies bevat ook specifieke bepalingen voor verificatieverslagen van geaccrediteerde onafhankelijke derden die op grond van Europese wetgeving worden opgesteld (dus geen vrijwillige opdrachten). De aangestelde bedrijfsrevisor voor de assurance over de duurzaamheidsinformatie kan (“may”) het verificatieverslag als bewijs aanvaarden, maar de beroepsbeoefenaar dient hierbij rekening te houden met het toepassingsgebied, de onderliggende accreditatie, en eventuele tegenstrijdigheden, wanneer de bedrijfsrevisor dit verslag als controle-informatie gebruikt. Het CEAOB maakt daarmee onderscheid tussen een verbod op dubbele verificatie en de professionele beoordeling of het bestaande verificatieverslag als geschikte controle-informatie kan dienen voor de onderbouwing van de werkzaamheden in het kader van de duurzaamheidsinformatie opgesteld op basis van de ESRS.
Het CEAOB stelt in de ontwerptekst een toepassingsdatum voor boekjaren die aanvangen op of na 15 december 2027 voor. De Europese Commissie dient de definitieve standaard nog via een gedelegeerde handeling vast te stellen. Omnibus I voorziet hiervoor in een uiterste datum van 1 juli 2027.
Voor bedrijfsrevisoren en ondernemingen biedt het advies inzicht in de toekomstige verwachtingen over het assuranceproces, onder meer de dubbele materialiteit, de EU-taxonomie, digitale rapportering, de assuranceconclusie, en de onderbouwing van informatie.
Bronnen
Europese Commissie – CEAOB, overzicht van officiële documenten
1.2. INT – IAASB publiceert handboek 2026 met ISSA 5000 en herziene controlestandaarden
Op 1 oktober 2026 publiceerde de International Auditing and Assurance Standards Board (IAASB) de editie 2026 van het handboek met internationale standaarden voor audit, assurance en kwaliteitsmanagement. Het handboek bestaat uit vijf delen. Deel 3 bevat ISSA 5000, de internationale standaard voor assuranceopdrachten over duurzaamheidsinformatie. Ook de herziene ISA 240 over fraude en ISA 570 over continuïteit, die beiden van toepassing worden in december 2026, maken deel uit van deze editie.
ISSA 5000 is internationaal van toepassing op assuranceopdrachten over duurzaamheidsinformatie die wordt gerapporteerd over perioden die aanvangen op of na 15 december 2026. Vervroegde toepassing is toegestaan. Bedrijfsrevisoren beschikken met het handboek over een geconsolideerde referentie voor opleiding en methodologie en kunnen de internationale eisen vergelijken met de Europese aanvullingen en uitzonderingen die in volle voorbereiding zijn (zie artikel 1.1 hierboven).
Bron
IAASB – IAASB 2026 Handbook Now Available for Online Access and Print Orders, 1 oktober 2026
1.3. EU – EFRAG verlengt bevraging over kosten en baten van ESRS 40a tot 18 oktober
De Europese Adviesgroep voor Financiële Verslaggeving (EFRAG) maakte op 9 oktober 2026 bekend dat de termijn voor deelname aan de bevraging over de kosten en baten van de ontwerpstandaard ESRS 40a wordt verlengd tot 18 oktober 2026. Deze standaard wordt ontwikkeld voor de duurzaamheidsinformatie van bepaalde ondernemingen/groepen van buiten de Europese Unie. De afzonderlijke publieke consultatie over de ontwerpstandaard loopt nog tot 31 oktober 2026.
De verlenging betreft uitsluitend de bevraging voor de kosten-batenanalyse. Voor ondernemingen met activiteiten binnen en buiten de EU is dit een gelegenheid om praktische uitvoeringskosten en beschikbaarheid van gegevens aan te kaarten. Voor bedrijfsrevisoren blijft de afbakening van de toekomstige rapporterende entiteit en van de informatie die dient gecontroleerd te worden, een belangrijk aandachtspunt. Voor meer informatie over het toepassingsgebied verwijzen we naar ons artikel in de nieuwsupdate van de periode 1 september tot en met 15 september 2026, en naar de samenvatting van de Exposure Draft ESRS 40a op de ESG-website van het Instituut. Deze analyse behandelt de verschillen met de herziene ESRS.
Bron
EFRAG – Extension of cost-benefit analysis survey on ESRS 40a, 9 oktober 2026
ESRS-40a / N-ESRS - Belangrijkste wijzigingen tov ESRS en toepassingsgebied
2.1. EU – ESMA legt toezichtprioriteiten vast voor duurzaamheidsinformatie over boekjaar 2026
De Europese Autoriteit voor Effecten en Markten (ESMA) publiceerde op 13 oktober 2026 de European Common Enforcement Priorities voor de jaarlijkse financiële verslaggeving over boekjaar 2026 van beursgenoteerde ondernemingen. Naast aandachtspunten voor de IFRS-jaarrekening en het elektronisch rapporteringsformaat, bevat de mededeling twee uitdrukkelijke prioriteiten voor duurzaamheidsinformatie die volgens de ESRS wordt opgesteld.
ESMA vraagt verdere vooruitgang bij de toepassing van de materialiteitsbeoordeling (DMA) waarbij positieve en negatieve impacten gelijkwaardig worden behandeld (met het oog op het vermijden van greenwashing). Verder stelt ESMA dat informatie over het DMA-proces vooral nuttig is wanneer deze beknopt, onderneming-specifiek, en gekoppeld is aan het onderwerp waarop de beoordeling van de materiële IROs betrekking heeft. Het is tevens belangrijk dat IROs zowel de eigen operaties als de waardeketen dekken.
ESMA verwacht tevens samenhang tussen de (i) toelichtingen van vennootschappen over IROs, (ii) beleidslijnen, (iii) acties, (iv) doelstellingen, en (v) prestatie-indicatoren. Hoewel dit voor alle thematische onderwerpen geldt, zullen toezichthouders voor boekjaar 2026 bijzondere aandacht besteden aan de toelichtingen over ESRS E1 Klimaatverandering en ESRS S1 Eigen medewerkers, omdat de rapportering over deze onderwerpen in de meeste gevallen al verder ontwikkeld is.
Bedrijfsrevisoren kunnen de aandachtspunten van ESMA gebruiken bij hun risico-inschatting en bij de beoordeling van de samenhang en onderbouwing van de opgenomen duurzaamheidsinformatie. De DMA blijft daarbij gebaseerd op de toepasselijke rapporteringsvereisten (ESRS) en de specifieke feiten van de onderneming.
Bron
ESMA – European Common Enforcement Priorities for 2026 corporate reporting, 13 oktober 2026
3.1. EU – Europees Milieuagentschap onderzoekt de band tussen duurzaamheid en concurrentievermogen
Het Europees Milieuagentschap (EEA) publiceerde op 13 oktober 2026 het rapport “Competitive by nature” over het concurrentievermogen van Europa tegen 2040. Het rapport onderzoekt onder andere hoe schaarste van grondstoffen, klimaatverandering, milieuaantasting en technologische ontwikkelingen het economisch potentieel beïnvloeden. De analyse belicht onder meer circulariteit en grondstoffenefficiëntie, decarbonisatie en elektrificatie, klimaatadaptatie en de bescherming en het herstel van natuur.
Het agentschap wijst op zes beleidsrichtingen die onder uiteenlopende toekomstscenario’s waarde kunnen hebben, waaronder circulaire bedrijfsmodellen, klimaatbestendige infrastructuur, investeringen in vaardigheden en innovatie en sterkere internationale samenwerking. Het rapport bespreekt ook afwegingen. Elektrificatie kan de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verlagen, maar tegelijk de vraag naar elektriciteitsnetten, opslag en kritieke materialen verhogen.
Voor ondernemingen levert de studie achtergrond bij strategische beslissingen en bij de identificatie van duurzaamheidsgerelateerde IROs op langere termijn. Voor bedrijfsrevisoren kan het rapport externe context bieden bij de beoordeling van assumpties en de consistentie van strategische toelichtingen die bedrijven opnemen in hun duurzaamheidsinformatie.
Bronnen
EEA – Competitive by nature, rapport 10/2026, 13 oktober 2026
EEA – Building sustainable competitiveness in an uncertain future, 13 oktober 2026